Zyrtarët evropianë thonë se Trump e lidh qëndrimin e tij për Grenlandën me mosmarrjen e Çmimit Nobel për Paqen
Kriza diplomatike mes Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve evropianë mbi çështjen e Grenlandës ka marrë një kthesë personale dhe të papritur.
Presidenti Donald Trump ka lidhur drejtpërdrejt qëndrimin e tij agresiv për marrjen e kontrollit të ishullit me faktin se Norvegjia nuk i dha Çmimin Nobel për Paqen vitin e kaluar.
Në një mesazh tekstual dërguar Kryeministrit të Norvegjisë, Jonas Gahr Støre, dhe të publikuar të hënën, Trump bën të qartë se refuzimi i çmimit e ka çliruar atë nga “detyrimi” për të menduar vetëm për paqen.
Mesazhi i plotë i Trump
Sipas zyrtarëve evropianë, mesazhi i Presidentit amerikan lexonte:
“Duke marrë parasysh që vendi juaj vendosi të mos më japë Çmimin Nobel për Paqen për ndalimin e 8 luftërave PLUS, nuk ndiej më detyrim të mendoj thjesht për Paqen, megjithëse ajo do të jetë gjithmonë mbizotëruese. Por tani mund të mendoj për atë që është e mirë dhe e përshtatshme për Shtetet e Bashkuara të Amerikës.”
Mesazhi mbyllej me një ultimatum të qartë gjeopolitik: “Bota nuk është e sigurt nëse nuk kemi kontroll të plotë dhe total të Grenlandës.”
Tarifat dhe tensionet ushtarake
Ky zhvillim vjen pasi Trump njoftoi një tarifë ndëshkuese prej 10% ndaj tetë vendeve evropiane (përfshirë Norvegjinë), të cilat dërguan trupa simbolike në Grenlandë për të vlerësuar sigurinë në Arktik.
Shtëpia e Bardhë nuk e ka përjashtuar veprimin ushtarak për të marrë kontrollin e ishullit, duke përmendur kërcënimet nga Kina dhe Rusia si justifikim për nevojën e kontrollit të SHBA-së mbi rezervat minerale të Grenlandës.
Reagimet e aleatëve
Kryeministri Støre u përgjigj duke sqaruar se Komiteti i Nobelit është i pavarur nga qeveria dhe se Norvegjia mbështet sovranitetin e Danimarkës mbi Grenlandën.
Shefja e politikës së jashtme, Kaja Kallas, deklaroi se BE “nuk ka interes të nisë një luftë”, por do të mbrojë pozicionin e saj. Presidenti i Këshillit Evropian ka thirrur një samit urgjent për të enjten.
Kryeministri Starmer bëri thirrje për qetësi, duke shprehur besimin se situata mund të zgjidhet përmes dialogut dhe jo forcës ushtarake.
Mijëra qytetarë protestuan në Nuuk. Kryeministri Jens-Frederik Nielsen deklaroi prerë: “Nuk do të na bëhet presion”.
Konfuzion në Uashington
Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, i pyetur në Davos, e cilësoi si “gënjeshtër të plotë” lidhjen e veprimeve të Trump me Nobelin, megjithëse më pas pranoi se nuk ishte në dijeni të mesazhit. Ai këmbënguli se Grenlanda shihet si aset strategjik për sigurinë e hemisferës perëndimore.
