Përplasjet e reja/ Trump tërheq ftesën për Kanadanë për “Bordin e Paqes”

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka tërhequr ftesën për Kanadanë që t’i bashkohet “Bordit të Paqes”, të sapokrijuar prej tij, në përplasjen më të fundit mes dy fqinjëve të Amerikës së Veriut.

“Ju lutem, lejoni që kjo letër të shërbejë për të përfaqësuar se Bordi i Paqes po tërheq ftesën e tij drejtuar ndaj jush në lidhje me anëtarësimin e Kanadasë në atë që do të jetë Bordi më prestigjioz i Udhëheqësve i mbledhur ndonjëherë, në çdo kohë”, shkroi Trump në një postim në Truth Social drejtuar kryeministrit kanadez, Mark Carney i cili këtë javë bëri bujë kur paralajmëroi për një “çarje” në rendin global të udhëhequr nga SHBA.

Kanadaja kishte sinjalizuar se, ndonëse nuk do të paguante për të qenë pjesë e bordit, do t’i bashkohej atij.

Ndërkohë, kreu i BE-së, Antonio Costa, tha se udhëheqësit evropianë kanë dyshime serioze për shtrirjen e bordit, por janë të gatshëm të bashkëpunojnë me këtë organ në Gaza.

Bordi, i cili i jep Trump-it kompetenca të gjera vendimmarrëse si kryetar, po paraqitet nga SHBA si një organizatë e re ndërkombëtare për zgjidhjen e konflikteve.

Trump nuk dha një arsye në postimin e tij të së enjtes në mbrëmje se pse kishte vendosur ta anulonte ofertën për Kanadanë.

Zyra e Carney-t nuk reagoi menjëherë. Kryeministri kishte treguar javën e kaluar se, në parim, do ta pranonte ftesën e Trump-it.

Por Otava kishte bërë të ditur ditët e fundit se nuk do të paguante tarifën e anëtarësimit prej 1 miliard dollarësh (740 milionë paund), të cilën Trump ka thënë se anëtarëve të përhershëm do t’u kërkohet ta paguajnë për të ndihmuar në financimin e bordit.

“Bordi i Paqes” i Trump-it fillimisht mendohej se kishte për qëllim të ndihmonte në përfundimin e luftës dyvjeçare mes Izraelit dhe Hamasit në Gaza dhe të mbikëqyrte rindërtimin.

Por statuti i propozuar nuk e përmend territorin palestinez dhe duket se është projektuar për të zëvendësuar funksione të OKB-së. Trump do të ishte kryetar i përjetshëm.

Sipas Shtëpisë së Bardhë, rreth 60 vende janë ftuar t’i bashkohen bordit dhe rreth 35 tashmë kanë nënshkruar.

Ndër vendet që kanë pranuar deri tani janë Argjentina, Bjellorusia, Maroku, Vietnami, Pakistani, Kazakistani, Uzbekistani, Kosova, Hungaria, Egjipti, Turqia, Katari, Jordania, Indonezia dhe Arabia Saudite.

Por asnjë nga anëtarët e tjerë të përhershëm të Këshillit të Sigurimit të OKB-së – Kina, Franca, Rusia dhe Mbretëria e Bashkuar nuk është angazhuar ende për pjesëmarrje.

Mbretëria e Bashkuar ka shprehur shqetësime për përfshirjen e presidentit rus Vladimir Putin, forcat e të cilit po luftojnë në Ukrainë pas pushtimit të vitit 2022. Franca tha se statuti, në formën aktuale, ishte “i papajtueshëm” me angazhimet e saj ndërkombëtare, veçanërisht anëtarësimin në OKB.

Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, tha se udhëheqësit evropianë kanë dyshime për shtrirjen e bordit, por janë të gatshëm të bashkëpunojnë me SHBA-në dhe organin e sapokrijuar në Gaza.

Duke folur të premten pas një samiti të liderëve të BE-së në Bruksel, Costa tha: “Kemi dyshime serioze për një sërë elementesh të statutit të Bordit të Paqes që lidhen me shtrirjen e tij, qeverisjen dhe përputhshmërinë me Kartën e OKB-së.”

Por ai shtoi se BE-ja ishte “e gatshme të punonte së bashku me SHBA-në për zbatimin e Planit Gjithëpërfshirës të Paqes për Gazën, me Bordin e Paqes që do të kryente misionin e tij si një administratë kalimtare”.

Pas samitit të liderëve të BE-së, kryeministri spanjoll Pedro Sanchez u tha gazetarëve se vendi i tij e kishte “refuzuar” ftesën për të marrë pjesë në këtë organ.

Tërheqja e ftesës për Kanadanë erdhi pasi Carney duket se e irritoi Trump-in me një fjalim që fitoi një duartrokitje të rrallë në këmbë këtë javë në Forumin Ekonomik Botëror në Davos.

Kryeministri u bëri thirrje “fuqive të mesme” të bashkohen përballë shtrëngimit ekonomik nga “fuqi më të mëdha”, megjithëse nuk e përmendi presidentin amerikan me emër.

Një ditë më vonë, Trump i tha të pranishmëve në resortin alpin zviceran se Kanadaja përfiton shumë “falas” nga SHBA-ja dhe “duhet të jetë mirënjohëse”.

“Kanadaja jeton falë Shteteve të Bashkuara,” tha Trump. “Mos e harro këtë, Mark, herën tjetër që bën deklaratat e tua.”