Numri i viktimave në Iran kalon 5000/ Trump flet nga Air Force One: Një armadë amerikane po shkon në atë drejtim

Donald Trump ka deklaruar se një “armadë” amerikane po lëviz drejt Lindjes së Mesme dhe se SHBA po e monitoron nga afër Iranin, ndërsa aktivistët thonë se numri i të vdekurve nga shtypja e përgjakshme e protestuesve në Teheran ka arritur në 5,002.

Duke folur nga Air Force One gjatë kthimit nga Forumi Ekonomik Botëror në Davos, ai tha:

“Ne kemi shumë anije që po shkojnë në atë drejtim, për çdo rast. Do të preferoja që të mos ndodhte asgjë, por ne po i vëzhgojmë shumë nga afër… kemi një armadë që po shkon në atë drejtim, dhe ndoshta nuk do të kemi nevojë ta përdorim.”

Aeroplanmbajtësja USS Abraham Lincoln dhe disa shkatërrues të pajisur me raketa të drejtuara pritet të mbërrijnë në Lindjen e Mesme në ditët në vijim. Sisteme shtesë të mbrojtjes ajrore po dislokohen, me shumë gjasë rreth bazave ajrore amerikane dhe izraelite. Mbretëria e Bashkuar tha se do të dërgojë avionë luftarakë RAF Eurofighter Typhoon nga skuadroni 12 në Katar, me kërkesë të Dohas.

Presidenti amerikan u tërhoq nga sulmi ndaj Iranit dy javë më parë, pavarësisht se kishte premtuar se “ndihma po vjen”, kryesisht sepse mendonte se nuk i ishte ofruar asnjë opsion ushtarak që do të ishte vendimtar për ndryshimin e regjimit në Teheran. Ai u nxit gjithashtu për përmbajtje nga shtetet e Gjirit.

Në një përditësim të së premtes, Agjencia e Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut (HRANA) me bazë në SHBA tha se numri i viktimave nga shtypja e protestave kishte arritur në 5,002, përfshirë 4,716 demonstrues, 203 persona të lidhur me qeverinë, 43 fëmijë dhe 40 civilë që nuk po merrnin pjesë në protesta.

Shifrat e kësaj agjencie kanë qenë të sakta në trazira të mëparshme në Iran dhe bazohen në një rrjet aktivistësh brenda vendit për të verifikuar vdekjet. HRANA tha se të paktën 26,541 persona janë arrestuar.

Këshilli i të Drejtave të Njeriut i OKB-së po mblidhet në Gjenevë për të diskutuar shtypjen e protestave, të cilat nisën më 28 dhjetor kur tregtarët dolën në rrugë në Teheran pas një rënieje të papritur të vlerës së rialit. Protestat u përhapën dhe kërkesat u zgjeruan për të përfshirë thirrje për fundin e qeverisë, duke krijuar trazirat më serioze dhe më vdekjeprurëse që nga revolucioni i vitit 1979.

Ali Abdollahi Aliabadi, kreu i Shtabit Qendror Khatam-al Anbiya, që koordinon ushtrinë dhe Gardën Revolucionare, paralajmëroi SHBA-në të enjten se çdo sulm ushtarak ndaj Iranit do t’i kthente të gjitha bazat amerikane në rajon në “objektiva legjitime”.

Lëvizja protestuese është zbehur kryesisht përballë shtypjes, e cila u shoqërua me një bllokim të paprecedentë të internetit, megjithëse thirrje si “vdekje diktatorit” vazhdojnë të dëgjohen në funerale të mbushura me njerëz dhe shpesh të tensionuara.

Video ende po dalin nga brenda Iranit, duke treguar se si forcat e sigurisë kishin leje të qëllonin për të vrarë protestuesit, veçanërisht nga 5 deri më 8 janar.

Një nga gazetat kryesore reformiste, Ham-Mihan, është mbyllur pasi botoi dy artikuj: një mbi ndjekjen e protestuesve në një spital dhe një tjetër që detajonte ashpërsinë dhe brutalitetin e shtypjes.

Shumë reformistë të njohur nuk kanë mundur të shprehin pikëpamjet e tyre mbi shtypjen, dhe ata pak që janë lejuar të flasin publikisht duket se po fajësojnë të dyja palët për një kolaps të solidaritetit shoqëror të shkaktuar nga rënia e kursit të këmbimit. Debatohet se sa nga këto probleme vijnë nga sanksionet apo nga paaftësia e brendshme.

Në reflektimin e tij më të gjatë deri tani mbi dhunën, presidenti iranian Masoud Pezeshkian, një reformist i zgjedhur 18 muaj më parë, pretendoi se “protesta civile dhe e drejtë e popullit u shndërrua në një betejë të përgjakshme dhe të dhunshme për shkak të një komploti nga ata që i duan të keqen Iranit”.

Scott Bessent, sekretari amerikan i Thesarit, mori ‘meritën’ për protestat ndërsa ishte në Davos, duke thënë se sanksionet amerikane kishin çuar në trazira dhe se sanksionet maksimale ekonomike “funksionuan sepse në dhjetor ekonomia e tyre u shemb”.

Ai shtoi: “Pamë një bankë të madhe që falimentoi. Banka qendrore ka filluar të shtypë para. Ka mungesë dollarësh. Ata nuk janë në gjendje të sigurojnë importe, dhe kjo është arsyeja pse njerëzit dolën në rrugë. Kjo është strategji ekonomike shtetërore, pa asnjë të shtënë, dhe gjërat po lëvizin në një drejtim shumë pozitiv këtu.”

Trump ka lënë vazhdimisht të hapur mundësinë e veprimeve të reja ushtarake kundër Iranit pasi Uashingtoni mbështeti dhe iu bashkua luftës 12-ditore të Izraelit në qershor, e cila synonte dobësimin e programeve bërthamore dhe të raketave balistike të Iranit. Megjithatë, mundësia e veprimit të menjëhershëm amerikan dukej se ishte zbehur ditët e fundit, me të dyja palët që këmbëngulin se duhet t’i jepet një shans diplomacisë.