Gjiri Persik në alarm, frikë nga ndotja bërthamore dhe hakmarrja iraniane

Në shtetet arabe të Gjirit Persik po rritet me shpejtësi shqetësimi për pasojat e mundshme të sulmeve të Izraelit ose Shteteve të Bashkuara ndaj objekteve bërthamore të Iranit. Frika kryesore është ndotja mjedisore, veçanërisht e burimeve ujore, dhe mundësia e sulmeve hakmarrëse iraniane ndaj interesave amerikane në rajon.

Masat paraprake dhe paniku në rritje

Në Oman, përdoruesit e aplikacioneve të mesazheve po shpërndajnë gjerësisht këshilla për t’u përgatitur në rast të një incidenti bërthamor. Banorëve u kërkohet të gjejnë hapësira të mbyllura dhe të sigurta, të mbyllin dritaret dhe dyert, si dhe të fikin sistemet e ajrit të kondicionuar dhe ventilimit nëse ndodh më e keqja.

Edhe në Bahrein, autoritetet po përgatiten për emergjenca. Agjencia shtetërore e lajmeve njoftoi të martën se 33 strehimore janë duke u përgatitur dhe sirenat e alarmit janë testuar në të gjithë vendin. Mediat në të gjithë Lindjen e Mesme kanë publikuar udhëzues mbi mënyrën e veprimit në rast të rrjedhjeve të rrezatimit, duke treguar një rritje të ndjeshme të shqetësimit publik gjatë javës së fundit.

Elham Fakhro, banore e Bahreinit dhe bashkëpunëtore në Iniciativën për Lindjen e Mesme në Shkollën Kennedy të Harvardit, thekson se njerëzit janë “padyshim të shqetësuar” për perspektivën e sulmeve.

Kërcënimi i ‘Ujit të Kripur’ dhe pozicioni i centralit të Bushehrit

Një nga frikërat më të mëdha është ndotja e Gjirit Persik, nga i cili pothuajse 60 milionë njerëz në vendet arabe të Gjirit mbështeten për ujin e pijshëm dhe shërbime të tjera jetike, pasi e marrin atë nga uji i desalinuar i detit. Udhëheqësit rajonalë kanë paralajmëruar se ndotja nga centrali bërthamor i Bushehrit i Iranit, nëse sulmohet, mund të ketë pasoja shkatërruese mjedisore për këtë burim kritik uji.

Centrali i vetëm bërthamor funksional i Iranit, në Bushehr, është më afër disa kryeqyteteve arabe aleate të SHBA-së sesa Teheranit, duke e bërë atë një pikë shqetësuese për vendet e Gjirit. Fakhro thekson se “kryesisht ekziston frika nga ndotja e mjedisit, veçanërisht në ujërat e përbashkëta”.

Në mars, kryeministri i Katarit, Mohammed Al Thani, paralajmëroi publikisht se nëse centrali bërthamor i Bushehrit do të “hedhej në erë”, uji do të ishte “tërësisht i kontaminuar… As ujë, as peshk, asgjë, nuk ka jetë”. Ai zbuloi se Katari kishte kryer më parë një ushtrim rreziku, i cili tregonte se vendi do të mbetej pa ujë “brenda tre ditësh” në një skenar të tillë. Kjo vlen jo vetëm për Katarin, por edhe për Kuvajtin dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, të cilat gjithashtu mbështeten te shkripëzimi i ujit. Pas këtij ushtrimi, Katari ka ndërtuar rezervuarë masivë uji për mbrojtje.

Rreziku i hakmarrjes dhe paralajmërimet rajonale

Përveç ndotjes, shqetësimet përfshijnë edhe “mundësinë e një hakmarrjeje iraniane ndaj objekteve ushtarake amerikane në shtetet e Gjirit, gjë që mund të ndikojë tek civilët, dhe mbyllje të zgjatura të hapësirës ajrore,” shtoi Fakhro. Pavarësisht marrëdhënieve të përmirësuara me fqinjët arabë, Irani ka paralajmëruar në mënyrë implicite se do të shënjestrojë interesat e afërta të SHBA-së nëse goditet nga ushtria amerikane. Për shembull, Bahreini strehon Komandën Qendrore të Forcave Detare të SHBA-së, e cila mund të jetë një objektiv.

Këshilli i Bashkëpunimit të Gjirit (GCC), që përfshin Bahreinin, Kuvajtin, Omanin, Katarin, Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, aktivizoi të hënën Qendrën e Menaxhimit të Emergjencave me seli në Kuvajt. Kjo masë synon të sigurojë që të merren të gjitha “masat e nevojshme parandaluese në nivele mjedisore dhe radiologjike.”

Ministri i Jashtëm i Emirateve të Bashkuara Arabe, Sheikh Abdullah bin Zayed, paralajmëroi “kundër rreziqeve të veprimeve të pamatura dhe të keqllogaritura që mund të shtrihen përtej kufijve” të Iranit dhe Izraelit. Zëdhënësi i ministrisë së jashtme të Katarit gjithashtu theksoi rrezikun e sulmeve “të pallogaritura” që mund të ndikojnë në ujërat e vendeve të Gjirit.

Qëndrimi i Trumpit dhe besimi i banorëve

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, duket se po e pranon idenë e përdorimit të aseteve ushtarake amerikane për të goditur objektet bërthamore iraniane, ndërsa vazhdon të hetojë mundësinë e një zgjidhjeje diplomatike. Kjo paraqet një ndryshim në qasjen e Trump, megjithëse ai mbetet i hapur për diplomaci nëse Irani bën lëshime. “Mund ta bëj, mund të mos e bëj. Dua të them, askush nuk e di se çfarë do të bëj,” tha Trump të mërkurën.

Pavarësisht rritjes së tensioneve, vendet e Gjirit, tërheqëse për bizneset dhe emigrantët e huaj për shkak të pagave të larta pa taksa dhe një mjedisi politik të qëndrueshëm, ende nuk kanë shfaqur panik në popullatë. Njerëzit me të cilët foli CNN në Kuvajt dhe Emiratet e Bashkuara Arabe shprehën besim se autoritetet rajonale kanë plane të sigurta emergjence.

Një grua amerikane që jeton në Abu Dhabi tha: “Nuk ndihem e shqetësuar apo e mërzitur, kam një besim të palëkundur në sigurinë time këtu.” Megjithatë, ajo shtoi: “do të ndihesha e shqetësuar nëse SHBA-të vendosin të sulmojnë (Iranin) për shkak të pasigurisë se çfarë do të ndodhë më pas.” Një banore egjiptiane e Dubait, e cila kërkoi të mbetej anonime, shprehu se ndihet “shumë e sigurt” dhe “në vendin e duhur,” por theksoi se ankthi i saj është shtuar për shkak të lajmeve rreth përshkallëzimit. “Të gjithë janë të stresuar… dhe kjo po bëhet shumë reale. Situata nuk është diçka që duhet marrë lehtë dhe lufta ndihet afër.”