“30 vjet dhimbje”, Bosnja përkujton gjenocidin e Srebrenicës

Mijëra njerëz pritet të mblidhen në Srebrenicë ditën e sotme për të përkujtuar gjenocidin e kryer 30 vjet më parë nga forcat serbe një nga mizoritë më të mëdha të Evropës që nga Lufta e Dytë Botërore.

Mbetjet e shtatë viktimave të kësaj masakre do të pushojnë gjatë përkujtimeve të së premtes, duke shënuar episodin më të përgjakshëm të luftës ndëretnike të Bosnjës në vitet 1990.

Lufta shpërtheu pasi Bosnja shpalli pavarësinë, një lëvizje e mbështetur nga myslimanët dhe kroatët e, por i refuzuar nga serbët.

Më 11 korrik 1995, pas një rrethimi prej më shumë se tre muajsh, forcat serbe të Bosnjës kapën qytetin lindor – enklavë e mbrojtur nga Kombet e Bashkuara në atë kohë.

Ata vranë 8 mijë burra dhe djem myslimanë në ditët në vijim duke krijuar një varr masiv.

Rreth 100 gra u vranë, 80 prej të cilëve mbeten ende të zhdukura.

Deri më tani rreth 7 mijë viktima janë identifikuar dhe varrosur ndërsa rreth 1 mijë mbeten ende të zhdukur.

Në përpjekje për të mbuluar krimin, autoritetet serbe ruanin viktimat në varre masive në mënyrë që shumë prej trupave t’i copëtonin përmes makinerive të rënda.

30 vjet dhimbje

“Për 30 vjet përjetojmë dhimbje në shpirtrat tanë” tha Munira Subasic, president i shoqatës Nënat e Srebrenicës.

Burri i saj Hilmo dhe djali 17-vjeçar Nermin u vranë në masakër.

“Fëmijët tanë u vranë, ishin të pafajshëm, në zonën e mbrojtur të Kombet e Bashkuara. Evropa dhe bota shikonin në heshtje ndërsa fëmijët vriteshin”, thotë ajo.

Shtatë viktimat që do të varrosen të Premten në Qendrën Memoriale Srebrenica-Potocari përfshijnë një burrë 19-vjeçar dhe një grua 67-vjeçare.

“Fatkeqësisht, mbetjet e shumicës së këtyre viktimave janë jo të plota. Në disa raste ka vetëm një ose dy kocka”, tha Emza Fazlic, zëdhënëse e Institutit të Bosnjës për Njerëzit që mungojnë.

1 / 4 

Familjet prisnin vite për të varrosur të dashurit e tyre, duke shpresuar se do të gjendeshin më shumë mbetje. Por Mevlida Omerovic vendosi të mos presë më për të varrosur burrin e saj Hasib.

Ai u vra në moshën 33 vjeçare, ndoshta në Petkovci, rreth 60 kilometra në veri të Srebrenicës.

Rreth një mijë njerëz u transportuan atje dhe u mbyllën në një shkollë para se të ekzekutoheshin. Është një nga pesë vendet e ekzekutimit masiv të masakrës, mizoria e vetme e luftës së Bosnjës 1992-1995 që u cilësua si gjenocid nga institucionet e drejtësisë ndërkombëtare.

“Tridhjetë vjet kanë kaluar, s’kam çfarë të pres më”, tha Omeroviç, 55 vjeç. Ajo dëshiron të jetë në gjendje të vizitojë varrin e burrit të saj, edhe pse vetëm nofulla e tij do të jetë në arkivol.

Mohimi serb

Udhëheqësit politikë dhe ushtarakë serbë si Radovan Karadzic dhe Ratko Mladic u dënuan me burgim të përjetshëm nga gjykata ndërkombëtare, veçanërisht për gjenocidin e Srebrenicës.

Por udhëheqësit serbë të Serbisë dhe Bosnjës vazhdojnë të mohojnë se masakra ishte një gjenocid. Vitin e kaluar, Kombet e Bashkuara krijuan ditën përkujtimore ndërkombëtare duke e njohur si gjenocidin e Srebrenicës, me gjithë protestat nga Beogradi dhe serbët boshnjakë.

“11 korriku është një ditë trishtimi dhe dhimbjeje e madhe” thotë për AFP-në, Ramiza Gurdic, burri i së cilës Junuzi dhe djemtë Mehrudin dhe Mustafa u vranë nga forcat serbe. Ndërsa shton se “për mua, çdo ditë është 11 korriku, çdo natë, çdo mëngjes, kur ngrihem dhe kuptoj se ata nuk janë këtu”.